Od dawna czujesz, że coś jest nie tak?
Umów się na
kompleksową diagnostykę
i rozpocznij prawdziwe leczenie.
Najważniejsze informacje o jednym z najbardziej typowych objawów depresji.
Anhedonia – definicja, czyli czym jest anhedonia?
Anhedonia to nie jest po prostu „nie chce mi się”, to stan wynikający z realnej usterki mózgu. Rzeczy, które kiedyś Cię interesowały, sprawiały Ci przyjemność, teraz nie mają dla Ciebie znaczenia. Czujesz coraz mniej, aż w końcu nie czujesz już nic. Przeżywasz swój dzień mechanicznie, prowadzisz życie na autopilocie.
Anhedonia składa się z kilku komponentów, które mogą, ale nie muszą się na siebie nakładać. Są to zaburzenia w odczuwaniu przyjemności, motywacji i chęci, a także uczenia się na podstawie nagród.
Anhedonia – przyczyny, czyli dlaczego nic mnie nie cieszy?
Anhedonia nie jest wynikiem lenistwa, a uważanie inaczej jest przede wszystkim krzywdzące, dla osób, które na nią cierpią.
Wspominałem już, że anhedonia to realna, fizyczna usterka w mózgu, a nie tylko stan emocjonalny. Dokładnie jest to usterka obwodu nagrody w centralnym systemie nerwowym.
Jednym z wyzwalaczy wydaje się przewlekły stres, który zwiększa progi nagrody mózgowej, co odzwierciedla deficyty nagrody, czyli właśnie anhedonię. Najbardziej wyczerpują wrażliwość na nagrodę powtarzające się, niewielkie, nieprzewidywalne stresory, a nie pojedyncze kryzysy.
To powolna erozja, przez ciągłą niepewność, zmieniające się priorytety i brak jasnej struktury. Może wiążesz to teraz z miejscem swojej pracy, bo anhedonia może się idealnie łączyć z wypaleniem zawodowym.
Innym proponowanym mechanizmem jest przewlekły stan zapalny, wywołany między innymi wspomnianym stresem, ale też otyłością, złą dietą.
Anhedonia – objawy, czyli nic nie sprawia mi przyjemności.
Anhedonia sama w sobie jest objawem. W praktyce Twoje emocje są płaskie wobec rzeczy, które kiedyś sprawiały Ci przyjemność. Nie masz też tej przedsmakowej ekscytacji przed czymś dobrym. Wycofujesz się społecznie, bo kontakt z ludźmi po prostu nic nie daje. Nie porusza Cię sztuka, muzyka, a jedzenie, seks, hobby przestają „smakować”.
Anhedonia – test online (SHAPS)
Istnieje prosty i szybki test na anhedonię, nazywa się Snaith-Hamilton Pleasure Scale (SHAPS). Został tak przygotowany, aby być maksymalnie neutralny kulturowo, płciowo i wiekowo więc niezależnie od tego kim jesteś, może okazać się dla Ciebie pomocny. Sam test składa się tylko z 14 bardzo prostych pytań TAK/NIE z różnych przyjemności w Twoim życiu w ostatnim czasie. Anhedonia zaczyna się, gdy na przynajmniej 3 pytania odpowiesz NIE. Pamiętaj, że to tylko prosty test, Twój stan i tak finalnie ocenia lekarz.
- Czy oglądanie ulubionego programu w telewizji lub słuchanie ulubionej audycji radiowej sprawiłoby ci przyjemność?
- Czy przebywanie z rodziną lub przyjaciółmi sprawiłoby ci przyjemność?
- Czy hobby i rozrywki dają ci przyjemność?
- Czy spożywanie ulubionej potrawy sprawia ci przyjemność?
- Czy ciepła kąpiel lub orzeźwiający prysznic sprawiłyby ci przyjemność?
- Czy przyjemny zapach kwiatów, lasu, morza lub świeżo pieczonego chleba sprawiłyby ci przyjemność?
- Czy widok uśmiechniętych twarzy innych ludzi sprawiłyby ci przyjemność?
- Czy zmiana wyglądu na bardziej korzystny sprawiłaby ci przyjemność?
- Czy czytanie książki lub czasopisma sprawiłoby ci przyjemność?
- Czy filiżanka herbaty lub kawy lub inny ulubiony napój sprawiłyby ci przyjemność?
- Czy drobiazgi jak słoneczny dzień, telefon od przyjaciela sprawiłyby ci przyjemność?
- Czy piękny widok lub krajobraz sprawiłyby ci przyjemność?
- Czy pomaganie innym sprawiłoby ci przyjemność?
- Czy otrzymanie pochwały sprawiłoby ci przyjemność?
Anhedonia – leczenie, czyli jak odzyskać radość z życia?
Anhedonia to objaw, więc na pierwszym planie należy leczyć chorobę podstawową.
Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest pomocna w leczeniu anhedonii. Tylko, że po jej zakończeniu większej poprawy nie będzie. Może Cię to skazać na bardzo długą psychoterapię, która nie powinna być prowadzona jako jedyna forma leczenia.
Anhedonia a depresja
Depresja to właśnie choroba podstawowa w anhedonii. To ona powinna być leczona jako pierwsza. Są jednak bardzo ważne kwestie, które należy ogarnąć przed leczeniem.
Leki na depresję trzeba dobrać indywidualnie. Wiele z nich, jak SSRI, może spłycić emocje, czyli pogłębić anhedonię, czasami nieodwracalnie jak w przypadku PSSD, który wcale nie dotyczy tylko funkcji seksualnych.
Należy wykonać też odpowiednie badania krwi, by znaleźć właściwą przyczynę depresji.
Depresja a testosteron
Niedobór testosteronu może być jedną z somatycznych przyczyn męskiej depresji z anhedonią. Niezbędnym przed wdrożeniem leczenia jest wykonanie odpowiednich badań, by wykluczyć potencjalny niedobór lub nadmiar. Choć badania nie zawsze są w tej kwestii wystarczające, ale o tym poczytasz już w artykule o normach testosteronu u mężczyzn.
Podsumowując – co to jest anhedonia?
Anhedonia może być objawem poważnej choroby. Zanim całkowicie utracisz radość z życia, warto byś zapobiegł temu, podejmując leczenie depresji odpowiednio wcześnie. Jeśli rozpoznajesz u siebie depresję, niedobór testosteronu, lub to i to i uważasz, że Instytut Męskiego Zdrowia może Ci w tym pomóc, umów się na konsultację.
Im dłużej odwlekasz podjęcie leczenia, tym bardziej problem się pogłębia i spada jakość Twojego życia.
Źródła
PMID: 36371903; PMID: 35775159; PMID: 30427999; PMID: 24471371; PMID: 40118858; Indirli et al. The association of hypogonadism with depression and its treatments. Front Endocrinol. 2023
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
Skorzystaj z pomocy specjalisty
Umów konsultację online i omów swoje wyniki z lekarzem.
Na konsultacji przeanalizujemy objawy, styl życia i wyniki badań. Jeśli trzeba, zaplanujemy dalszą diagnostykę lub leczenie.
Kluczowe jest leczenie przyczyny problemu, a nie automatyczne wprowadzanie terapii testosteronem. Dalsze kroki mogą obejmować:
Wybór metody zależy od przyczyny problemu, wyników badań i indywidualnej sytuacji pacjenta.
Masz inne pytanie lub nie wiesz, od czego zacząć? Skorzystaj z formularza kontaktowego.