Od dawna czujesz, że coś jest nie tak?
Umów się na
kompleksową diagnostykę
i rozpocznij prawdziwe leczenie.
Uważana za jeden z najlepszych antydepresantów, o całkiem bezpiecznym profilu działań niepożądanych. Zanim jednak po niego sięgniesz, warto dowiedzieć się o nim wszystkiego co istotne.
Wortioksetyna – co to jest?
Wortioksetyna, w chwili pisania artykułu realnie dostępna w polskich aptekach wyłącznie pod nazwą handlową Brintellix, jest lekiem przeciwdepresyjnym, uważanym za atypowy SSRI, o mechanizmie wieloreceptorowym.
Brintellix – na co?
Zarejestrowana w leczeniu dużych epizodów depresji u dorosłych, potwierdzona badaniami jest jej wysoka skuteczność w porównaniu do większości SSRI i SNRI, przy słabszych skutkach ubocznych. W jednym z badań była jednym z trzech najlepiej tolerowanych i skutecznych leków, razem z escitalopramem i agomelatyną.
Skuteczna w depresji z nasilonym lękiem, najbardziej w dawce maksymalnej.
Dane w samych lękach są niespójne, ja stosuję ją w ich leczeniu u wielu pacjentów i u wielu pacjentów jest skuteczna.
Ma udowodnione działanie w przypadku mgły mózgowej – poprawia funkcje poznawcze niezależnie od nastroju. Rozważam ją zawsze jako jedną z pierwszych opcji u pacjentów z mgłą mózgową.
Wortioksetyna – działanie
Jest psychoanaleptykiem, działa multimodalnie (wieloreceptorowo). Działa jako antagonista 5-HT3, 5-HT7 i 5-HT1D, częściowy agonista 5-HT1B, agonista 5-HT1A i inhibitor transportera serotoniny.
Poza serotoniną prawdopodobnie moduluje też noradrenalinę, dopaminę, histaminę, acetylocholinę, GABA i glutaminian. Podejrzewa się również jej wpływ na wzrost BDNF, czyli takiego paliwa dla neuronów, jednak wszystkie podejrzenia wynikają z badań na zwierzętach.
Brintellix – dawkowanie
Dawkowanie wortioksetyny ustalasz z lekarzem prowadzącym, dawka minimalna to 5mg – zaczyna się od niej u osób powyżej 65 roku życia. Standardowo jednak dawka startowa u osób dorosłych (poniżej 65 lat) to 10mg. Dawka maksymalna to 20mg. Skuteczność tego leku rośnie z dawką.
Brintellix – rano czy wieczorem?
Typowe leki z grupy SSRI zażywa się rano, przez wzgląd na ich potencjalne ryzyko zaburzeń snu. W przypadku wortioksetyny również preferuję stosowanie jej rano, choć nie udowodniono, aby powodowała bezsenność, choć zgłaszano takie przypadki od czasu wejścia tego leku do obrotu aptecznego. Przez wzgląd na okres półtrwania sięgający aż 66 godzin, kluczowa jest regularność i systematyczność stosowania o tej samej porze codziennie, a nie sama pora dnia.
Brintellix – pierwsze dni
Przez pierwsze dni na wortioksetynie mogą wystąpić nudności. Powinny ustąpić dosyć szybko, jednak są pojedyncze przypadki, gdzie utrzymują się dłużej, wtedy warto rozważyć zmianę leku na inny. Aby zmniejszyć ich ryzyko i uciążliwość, najlepiej stosować tabletkę z posiłkiem.
U osób powyżej 65 roku życia ryzyko nudności, zależnie od dawki jest wyższe, stąd też jak wspomniałem zaczynamy od mniejszych dawek.
Brintellix – po jakim czasie działa?
Jak zazwyczaj – potrzeba kilku tygodni. Pierwsze sygnały powinny wystąpić po 2-4 tygodniach z racji osiągnięcia stanu stacjonarnego leku po okresie 2 tygodni.
W przypadku depresji z lękiem dawka 20mg różniła się od placebo od 4 tygodnia, a więc dopiero wtedy był widoczny realny efekt. W praktyce pełny efekt, w docelowej dawce można ocenić po 6-8 tygodniach.
Brintellix – skutki uboczne
Ich natężenie jest zależne głównie od dawki. Najczęstsze, występujące bardzo często skutki uboczne wortioksetyny to nudności. Częste działania niepożądane to biegunka lub zaparcia. Nudności mogą oczywiście prowadzić do wymiotów. Poza tym często występują też zawroty głowy, nietypowe sny i zbyt duża potliwość. Istnieje też ryzyko świądu – po prostu ciało może zacząć Cię swędzieć bez powodu.
Mimo nietypowych snów, u większości zwiększała ryzyka ani senności, ani bezsenności.
Nagłe odstawienie wortioksetyny może wiązać się z zawrotami głowy, jej bólami, „prądami”, a także tu mogą już wystąpić zaburzenia snu i drażliwość. Na szczęście u większości tylko w pierwszym tygodniu po odstawieniu.
Zgłaszano pojedyncze przypadki hiperprolaktynemii, akatyzji, bruksizmu, hiponatremii i zespołu niespokojnych nóg.
Może też dawać fałszywie dodatnie wyniki testów z moczu na metadon.
Brintellix – libido
Daje najmniejsze ryzyko zaburzeń seksualnych wśród SSRI i SNRI, choć również mogą się one zdarzyć, źródła podają 1,6-16,2%, co jest znaczną różnicą w stosunku do leków z tej grupy. Więcej o tym w krótkim artykule dysfunkcje seksualne po SSRI i SNRI.
Brintellix – chudnięcie lub tycie
Wortioksetyna bezpośrednio nie sprawi, że schudniesz, nie powinna powodować też tycia. Przy okazji nie wpływała również na tętno i ciśnienie.
Waga jednak może się zmienić, lub nawet zmniejszyć, raz przez nudności, które utrudniają jedzenie, dwa, że depresja sama w sobie ma wpływ na apetyt, więc jej skuteczne leczenie może go zmienić.
Brintellix – interakcje i przeciwwskazania
Jedyne bezwzględne przeciwwskazania to nadwrażliwość na substancję i stosowanie nieselektywnych inhibitorów MAO(moklobemid), z którymi ten lek ma interakcję.
Wortioksetyna jest metabolizowana przez CYP2D6, a w mniejszym stopniu przez CYP3A4/5 i CYP2C9. Sama nie hamuje, ani nie pobudza tych enzymów, więc rzadko zmienia stężenie innych leków, jednak inne leki mogą zmieniać jej stężenie.
Najważniejszą interakcją wortioksetyny jest bupropion, który zwiększa jej stężenie ponad dwukrotnie. Działania niepożądane były częstsze gdy bupropion dodawano do wortioksetyny, niż odwrotnie. Samo połączenie jest stosowane, choć nie przeze mnie, ale wymaga ostrożności.
Ryzyko zespołu serotoninowego rośnie gdy wortioksetynę łączy się z tramadolem (i innymi opioidami), tryptanami (na migrenę), zielem dziurawca, litem.
Istnieje też ryzyko krwawień przy jednoczesnym stosowaniu aspiryny, lub NLPZ. Jednorazowy ibuprofen to zwykle nie jest problem, chodzi tu bardziej o regularne stosowanie.
Działanie wortioksetyny osłabia karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna. Przy tej ostatniej stężenie wortioksetyny może spaść nawet o 70%.
Szczególnej ostrożności wymaga padaczka i napady drgawkowe w przeszłości, standardowo mania, hipomania, lub po prostu stwierdzony CHAD, skłonność do krwawień, jaskra, ryzyko hiponatremii, niewydolność nerek i wątroby.
Brintellix – opinie
Opinie o wortioksetynie są podzielone, nudności powodują dla wielu zły odbiór tego leku, jednak jej postrzeganie jest poza tym raczej pozytywne. Oczywiście nie podziała u każdego, dostałem go na studiach i uważam, że u mnie nie podziałał. Choć to raczej nie kwestia leku, a bardzo wielu negatywnych rzeczy w życiu, które należało zmienić, aby mieć jakąkolwiek szansę poprawy.
Jest ogólnie jednym z najbardziej skutecznych antydepresantów, z wysoką poza tym tolerancją, a co za tym idzie rzadkim przerywaniem z powodu skutków ubocznych.
Brintellix – cena
Cena wortioksetyny jest dosyć wysoka, zależnie od dawki i ilości tabletek może rozciągać się od ponad 100 do 300zł. Istnieje jednak opcja refundacji, która nie jest dla każdego.
Brintellix – refundacja
Istnieje możliwość zapłacenia tylko 30% pełnej ceny, ale tylko w przypadku kiedy masz stwierdzoną depresję i leki z grupy SSRI, lub SNRI na Ciebie nie podziałały. Osoby uprawnione po 65 roku życia dostają lek bezpłatnie.
W praktyce preferuję używanie tego leku jako lek pierwszego rzutu zamiast SSRI i SNRI, jednak wtedy odpłatność wynosi 100%.
Wortioksetyna – czy warto?
Wiesz już mniej więcej jak działa, po co jest i co może zrobić złego wortioksetyna. To czy warto stosować Brintellix zależy od oceny Twojego lekarza prowadzącego, a przede wszystkim od tego, czy się z tą decyzją zgodzisz. W końcu to Twoje leczenie i zawsze powinieneś mieć ostateczną decyzję po przedstawieniu wszystkich opcji przez swojego lekarza.
Jeśli potrzebujesz kompleksowej oceny Twojego stanu psychicznego i doboru leku indywidualnie do Twojego przypadku – umów się na konsultację.
Używam tu nazwy handlowej zamiennie z racji tego, że to aktualnie jedyny realnie dostępny w polskich aptekach lek w tej grupie. Nie rekomenduję żadnego konkretnego produktu farmaceutycznego, jak również samą wortioksetynę wybiera Ci lekarz indywidualnie, jeśli pasuje do profilu leczenia.
Źródła
1. European Medicines Agency. Brintellix (wortioksetyna): Charakterystyka Produktu Leczniczego. Amsterdam: EMA; 2026.
2. European Medicines Agency. Brintellix: EPAR – summary for the public. Amsterdam: EMA; 2014.
3. Cipriani A, et al. Comparative efficacy and acceptability of 21 antidepressant drugs for the acute treatment of adults with major depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis. Lancet. 2018;391(10128):1357-1366.
4. Zhang X, et al. Systematic Review and Meta-Analysis of Vortioxetine for the Treatment of Major Depressive Disorder in Adults. Front Psychiatry. 2022;13:922648.
5. Alvarez E, et al. A double-blind, randomized, placebo-controlled, active reference study of Lu AA21004 in patients with major depressive disorder. Int J Neuropsychopharmacol. 2012;15(5):589-600.
6. Katona C, et al. A randomized, double-blind, placebo-controlled, duloxetine-referenced, fixed-dose study comparing the efficacy and safety of Lu AA21004 in elderly patients with major depressive disorder. Int Clin Psychopharmacol. 2012;27(4):215-223.
7. Mahableshwarkar AR, et al. A randomized, double-blind, duloxetine-referenced study comparing efficacy and tolerability of 2 fixed doses of vortioxetine in the acute treatment of adults with MDD. Psychopharmacology (Berl). 2015;232(12):2061-2070.
8. Jacobsen PL, et al. A randomized, double-blind, placebo-controlled study of the efficacy and safety of vortioxetine 10 mg and 20 mg in adults with major depressive disorder. J Clin Psychiatry. 2015;76(5):575-582.
9. Adair M, et al. Vortioxetine in patients with major depressive disorder and high levels of anxiety symptoms: An updated analysis of efficacy and tolerability. J Affect Disord. 2023;328:345-354.
10. Pae CU, et al. Vortioxetine, a multimodal antidepressant for generalized anxiety disorder: A systematic review and meta-analysis. 2015.
11. McIntyre RS, et al. A randomized, double-blind, placebo-controlled study of vortioxetine on cognitive function in depressed adults. Int J Neuropsychopharmacol. 2014;17(10):1557-1567.
12. McIntyre RS, et al. The Effects of Vortioxetine on Cognitive Function in Patients with Major Depressive Disorder: A Meta-Analysis of Three Randomized Controlled Trials. Int J Neuropsychopharmacol. 2016;19(10):pyw055.
13. Xu H, et al. The multimodal antidepressant vortioxetine exerts therapeutic effects in male mice which is associated with normalization of hippocampal SIK2/CRTC1-related signaling and require hippocampal CRTC1. Front Pharmacol. 2026;17:1837566.
14. Baldwin DS, et al. The safety and tolerability of vortioxetine: analysis of data from randomized placebo-controlled trials and open-label extension studies. J Psychopharmacol. 2016;30(3):242-252.
15. Jacobsen PL, et al. Clinical implications of directly switching antidepressants in well-treated depressed patients with treatment-emergent sexual dysfunction: a comparison between vortioxetine and escitalopram. CNS Spectr. 2020;25(1):50-63.
16. Montejo AL, et al. Switching to Vortioxetine in Patients with Poorly Tolerated Antidepressant-Related Sexual Dysfunction in Clinical Practice: A 3-Month Prospective Real-Life Study. J Clin Med. 2024;13(2):546.
17. Takeda. Effect of Vortioxetine, Paroxetine, and Placebo on Sexual Functioning in Healthy Volunteers. ClinicalTrials.gov: NCT02932904.
18. Medycyna Praktyczna. Brintellix (vortioxetinum) – opis preparatu, dawkowanie, cena i refundacja. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2026.
Artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjno-informacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani reklamy produktu leczniczego i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Nie zmieniaj dawki ani nie odstawiaj leków bez konsultacji z lekarzem prowadzącym.
Skorzystaj z pomocy specjalisty
Umów konsultację online i omów swoje wyniki z lekarzem.
Na konsultacji przeanalizujemy objawy, styl życia i wyniki badań. Jeśli trzeba, zaplanujemy dalszą diagnostykę lub leczenie.
Kluczowe jest leczenie przyczyny problemu, a nie automatyczne wprowadzanie terapii testosteronem. Dalsze kroki mogą obejmować:
Wybór metody zależy od przyczyny problemu, wyników badań i indywidualnej sytuacji pacjenta.
Masz inne pytanie lub nie wiesz, od czego zacząć? Skorzystaj z formularza kontaktowego.